Ảnh hưởng của H2SO4 98% đến thị trường phèn nhôm Al₂(SO₄)₃ tại Việt Nam

Tóm tắt điều hành: Giá axit H₂SO₄ 98% đã tăng vọt do xung đột Trung Đông và Trung Quốc ngừng xuất khẩu từ tháng 5/2026, đẩy chi phí sản xuất phèn nhôm Al₂(SO₄)₃ lên cao. Các doanh nghiệp cần dự báo kịch bản thị trường (lạc quan/bi quan) và áp dụng biện pháp ứng phó (hợp đồng dài hạn, đa dạng nguồn cung, cải tiến công nghệ, quản lý tồn kho…) để duy trì sản xuất ổn định.

Nguyên nhân tăng giá H₂SO₄

Tháng đầu 2026, giá H₂SO₄ toàn cầu leo thang kỷ lục. Nguyên nhân chính là gián đoạn nguồn nguyên liệu lưu huỳnh (đầu vào sản xuất H₂SO₄): xung đột ở eo biển Hormuz làm giảm đột ngột nguồn sulfur xuất khẩu (chiếm ~1/3 cung cầu toàn cầu). Đồng thời, từ 1/5/2026 Trung Quốc tuyên bố ngừng xuất khẩu axit sulfuric để ưu tiên cung cấp cho nội địa (phân bón và công nghiệp). Các yếu tố này khiến giá lưu huỳnh và H₂SO₄ tăng vọt (tăng khoảng 125% tại thị trường châu Á so với đầu năm 2025). Thêm vào đó, chi phí năng lượng và vận chuyển tăng cao (chi phí đường biển và bảo hiểm cao do tình hình bất ổn) cũng góp phần đẩy chi phí sản xuất H₂SO₄ lên cao. Hậu quả là H₂SO₄ 98% trở nên khan hiếm và đắt đỏ trên toàn cầu, đặt nền tảng cho áp lực giá lên phèn nhôm.

Tác động lên phèn nhôm Al₂(SO₄)₃

Phèn nhôm Al₂(SO₄)₃ là hóa chất kết tủa quan trọng trong xử lý nước, giấy, dệt nhuộm… Nó được sản xuất từ axit sulfuric (H₂SO₄ đặc) kết hợp với nhôm hoặc bauxit. Khi giá H₂SO₄ tăng cao, chi phí nguyên liệu chính của phèn nhôm tăng tương ứng. Theo phân tích của ProcurementResource, axit sulfuric là thành phần cốt lõi để sản xuất phèn nhôm; chi phí axit tăng sẽ nâng giá thành phèn nhôm lên cao ngay lập tức. Hơn nữa, ngành xử lý nước và giấy khó có thể thay thế phèn nhôm bằng các hóa chất khác khi nhu cầu cao. Ở Việt Nam, phần lớn phèn nhôm hiện tại phụ thuộc nhập khẩu (Trung Quốc, Indonesia, Malaysia…), nên các biến động giá quốc tế nhanh chóng phản ánh lên giá nội địa. Doanh nghiệp sản xuất hoặc sử dụng phèn nhôm sẽ phải đối mặt với chi phí nguyên vật liệu tăng và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nếu không có kế hoạch ứng phó kịp thời.

Dự báo ngắn hạn (3–6 tháng)

• Kịch bản lạc quan: Nếu xung đột Trung Đông hạ nhiệt và Trung Quốc nới lỏng hạn chế xuất khẩu axit (ví dụ sau mùa vụ phân bón), nguồn H₂SO₄ có thể được bổ sung dần. Giá H₂SO₄ và phèn nhôm có thể giảm nhẹ hoặc duy trì ở mức cao ổn định. Trong kịch bản này, nhu cầu nước, giấy, dệt vẫn được đáp ứng tốt, giá phèn nhôm chỉ biến động nhẹ.
• Kịch bản bi quan: Nếu xung đột tiếp tục hoặc lan rộng, lệnh cấm H₂SO₄ từ Trung Quốc kéo dài đến cuối năm, thì tình trạng khan hiếm có thể trầm trọng thêm. Giá H₂SO₄ có khả năng tiếp tục tăng mạnh, đẩy giá phèn nhôm lên cao, thậm chí dẫn đến thiếu cục bộ. Kinh tế toàn cầu có thể suy giảm nhẹ, nhưng các ngành cố định nhu cầu (xử lý nước, dệt) khó giảm mạnh, càng làm tăng áp lực.
• Chỉ báo theo dõi: Doanh nghiệp nên theo dõi sát sao giá H₂SO₄ và lưu huỳnh quốc tế, tin tức chính sách xuất khẩu của Trung Quốc, tình hình vận chuyển qua Hormuz, cũng như số liệu tồn kho và nhập khẩu H₂SO₄/Al₂(SO₄)₃ tại Việt Nam. Biến động bất thường ở các chỉ báo này có thể cho thấy kịch bản bi quan đang diễn ra.

Biện pháp ứng phó cho doanh nghiệp

• Ký hợp đồng dài hạn và dự trữ an toàn: Đàm phán hợp đồng mua H₂SO₄/phèn nhôm dài hạn với giá cố định hay theo cơ chế chia sẻ rủi ro, đồng thời tăng mức tồn kho nguyên liệu an toàn để giảm thiểu gián đoạn.
• Đa dạng hóa nguồn cung: Thiết lập quan hệ với nhiều nhà cung cấp khác nhau (ví dụ từ Ấn Độ, Đông Nam Á, Trung Đông…) thay vì chỉ phụ thuộc Trung Quốc. Xem xét hợp tác sản xuất H₂SO₄ trong nước hoặc tận dụng phụ phẩm luyện kim trong nước để giảm bớt rủi ro nguồn một chiều.
• Đổi mới công nghệ và hóa chất thay thế: Nghiên cứu ứng dụng các hóa chất thay thế trong xử lý nước (như PAC/PACL, clorua sắt) nếu chi phí tổng thấp hơn. Cải tiến quy trình để sử dụng H₂SO₄ và phèn nhôm hiệu quả hơn, giảm thiểu thất thoát, tái sử dụng bùn hay axit thừa khi có thể.
• Quản lý chi phí và linh hoạt giá bán: Điều chỉnh giá bán sản phẩm/dịch vụ phù hợp với chi phí đầu vào tăng, đồng thời đàm phán lại giá với đối tác nếu cần thiết. Nếu có thể, sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính (hợp đồng tương lai, hoán đổi giá…) để tránh biến động giá đột ngột.
• Giám sát thị trường và phối hợp thông tin: Theo dõi thường xuyên diễn biến thị trường H₂SO₄ – phèn nhôm thế giới (giá, nguồn cung, chính sách). Hợp tác với hiệp hội, cơ quan quản lý để cập nhật tin tức chuỗi cung ứng, đồng thời truyền đạt kịp thời cho bộ phận mua hàng/marketing của công ty.

Bằng cách chủ động ứng phó với từng tình huống (ký hợp đồng linh hoạt, dự trữ, đa dạng nguồn, cải tiến công nghệ), doanh nghiệp sản xuất – tiêu thụ phèn nhôm sẽ giảm thiểu thiệt hại từ biến động giá H₂SO₄, đảm bảo duy trì ổn định sản xuất và kinh doanh trong ngắn hạn.

Nguồn: Tổng hợp từ các báo cáo và (ProcurementResource, DFF – Bloomberg,